İlamsız icra takibinde ödeme emrine itiraz: İlk aşamada ne incelenmeli?
Güncelleme tarihi: 26 Eki
Bir ödeme emriyle karşılaşmak, borcun mahkeme tarafından kesin olarak tespit edildiği anlamına gelmeyebilir. Genel haciz yoluyla ilamsız takip, alacaklının talebiyle başlatılan ve borçluya itiraz imkanı tanıyan bir takip yoludur. Buna karşılık ödeme emrini görmezden gelmek, takip bakımından önemli sonuçlar doğurabilir.
İlk inceleme, belgenin hangi takip türüne ait olduğunu ve ne zaman tebliğ edildiğini belirlemelidir. Genel haciz yoluyla ilamsız takip, kambiyo senetlerine özgü takip ve ilamlı icra aynı başvuru kurallarına sahip değildir. Bu yazı, yalnızca genel haciz yoluyla ilamsız takibin temel çerçevesini ele almaktadır.
Takip türünü ve dosyayı belirlemek
Ödeme emrinde icra dairesi, dosya numarası, alacaklı ve borçlu bilgileri ile talep edilen tutarlar bulunur. Alacağın dayanağı, asıl borç, faiz ve giderler birlikte incelenmelidir. Belgenin başlığının yanı sıra içerdiği başvuru açıklamaları da takip türünün anlaşılmasına yardımcı olur.
Aynı kişiler arasındaki birden fazla borç ilişkisi karıştırılmamalıdır. Dosyada gösterilen fatura, sözleşme veya başka belge ile eldeki ödeme kayıtları karşılaştırılmalıdır. Daha önce ödeme yapılmış olması halinde ödemenin hangi borca ilişkin olduğu ve dosya bakiyesine yansıyıp yansımadığı önem taşır.
Alacaklı veya vekiliyle yapılan telefon görüşmesi, resmi dosya incelemesinin yerine geçmez. Görüşmelerde anlaşma ihtimali değerlendirilse bile usul sürelerinin ayrıca izlenmesi gerekir. Sözlü olarak “dosyayı bekletiyoruz” denilmesi, başvuru süresinin kendiliğinden uzadığını göstermez.
Yedi günlük itiraz süresi
İcra ve İflas Kanunu'nun 62. maddesi uyarınca genel haciz yoluyla takipte itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirilir. Başvuru dilekçeyle veya sözlü olarak yapılabilir. Sözlü başvurunun tutanağa geçirilmesi, yapılan işlemin kayıt altına alınmasını sağlar.
Sürenin başlangıcında belgenin fiilen görüldüğü tarih ile hukuken tebliğ edilmiş sayıldığı tarih farklı olabilir. Özellikle elektronik tebligat veya usulsüz tebligat iddiası varsa ilgili kurallar ayrıca incelenmelidir. Tebligat zarfının, teslim kaydının ve elektronik bildirim bilgilerinin korunması bu nedenle önemlidir.
Yedi günlük süre, bütün icra işlemlerine karşı kullanılabilecek ortak bir süre değildir. Başka takip türlerine veya icra dairesinin işlemlerine ilişkin başvurular farklı mercilere yapılabilir. Belgeyi yalnızca üzerinde “icra” yazdığı için aynı usule tabi saymak doğru olmaz.
İtirazın kapsamı nasıl belirlenir?
Borçlu, borcun varlığına, miktarına veya talep edilen ferilere ilişkin farklı itirazlar ileri sürebilir. Yetki veya imza konuları da somut takipte ayrıca değerlendirilir. İtirazın içeriği, gerçekten tartışılan hususu açıkça göstermelidir.
Borcun tamamı ile yalnızca bir bölümü arasında ayrım yapılmalıdır. Kısmi itirazda hangi tutara itiraz edildiğinin açık tutulması önem taşır. Asıl alacak kabul edilirken faiz hesabına itiraz edilmesi gibi durumlarda kullanılan ifadeler hukuki sonuçları etkileyebilir.
Borca dayanak adi senet üzerindeki imzanın kabul edilmediği bir durumda, imza itirazının ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir. Herhangi bir belge incelemeden genel bir kalıp metni kullanmak, somut itirazın yeterince ortaya konulmamasına neden olabilir.
İtiraz, icra dairesi yerine yalnızca alacaklıya gönderilen bir e-postayla yapılmış sayılmaz. Başvuru usulünün tamamlandığı ve dosyaya işlendiği kontrol edilmelidir. Alındı belgesi veya tutanağın bir örneği, ileride başvuru tarihini ve kapsamını göstermeye yardımcı olur.
İtirazdan sonra süreç
Süresinde yapılan itirazın takip üzerindeki etkisi, itirazın kapsamına göre değerlendirilir. İtiraz, borcun maddi hukuk bakımından kesin olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez. Alacaklı, kanuni koşullar oluştuğunda itirazı gidermek için ilgili hukuki yollara başvurabilir.
İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali, aynı işlem değildir. Başvuru mercii, kullanılabilecek belgeler, incelemenin kapsamı ve süreler farklıdır. Alacaklının elindeki belgenin niteliği, hangi yolun kullanılabileceğini belirlemede önem taşır. Tek bir sürenin bu yolların hepsi için geçerli olduğu varsayılmamalıdır.
Takibe itiraz edilmemişse veya başvuru geç yapılmışsa sonraki hukuki imkanlar somut duruma göre incelenmelidir. Borçlu olmadığını ileri sürmek ile takibin usulüne ilişkin başvuru yapmak farklıdır. Sonradan açılacak bir davanın takibi her durumda kendiliğinden durdurduğu düşünülmemelidir.
Sonuç
Ödeme emrinde ilk olarak takip türü, tebliğ tarihi ve talep edilen borç belirlenmelidir. Genel haciz yoluyla ilamsız takipte itirazın süresi ve mercii açıktır; ancak başvurunun kapsamı somut belgeler üzerinden hazırlanmalıdır. İtirazın yapılması, uyuşmazlığı kesin olarak sona erdirmez ve sonraki hukuki aşamaların izlenmesini gerektirebilir.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme yapılması gerekir; kişiye özel hukuki görüş veya sonuç taahhüdü içermez.