Kamu ihalelerinde şikâyet ve itirazen şikâyet yolları
Güncelleme tarihi: 26 Eki
Bir kamu ihalesindeki işlem veya eylemin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, uygun başvuru yolunun zamanında kullanılması gerekir. İhale süreci hızlı ilerlediğinden öğrenme tarihi, işlem türü ve başvurunun hangi makama yapılacağı önem taşır. Genel bir itiraz dilekçesi hazırlamak, bütün usul koşullarını yerine getirmek anlamına gelmez.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, idareye şikâyet ve Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet aşamalarını düzenler. Bu yazı, Kanun kapsamındaki başvuru sisteminin temel çerçevesini ele almaktadır. Kapsam dışı alımlar veya farklı ihale mevzuatı için aynı kurallar doğrudan uygulanmamalıdır.
Kimler başvurabilir?
Kanunun 54. maddesi, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle hak kaybına veya zarara uğradığını ya da uğramasının muhtemel olduğunu ileri süren aday, istekli ve istekli olabileceklerin başvurularını düzenler. Başvuru ehliyeti, kişinin süreçteki konumu ve itiraz ettiği hususla bağlantılıdır.
Dokümana ilişkin bir iddia ile teklif değerlendirmesine ilişkin iddia aynı konumda ileri sürülmeyebilir. Bu nedenle başvurucunun sıfatı, ilgili işlem ve iddia edilen etki açıkça belirlenmelidir. Yalnızca hukuka aykırılık bulunduğunu söylemek, ehliyet incelemesini gereksiz kılmaz.
Şikâyet ve itirazen şikâyet, dava açılmadan önce tüketilmesi gereken idari başvuru yollarıdır. Bunun hangi somut işlem için nasıl uygulanacağı, kanuni istisnalar ve özel düzenlemelerle birlikte değerlendirilmelidir. Her ihale iptalinin aynı sırayla şikâyete tabi olduğu varsayılmamalıdır.
İdareye şikâyette süre
Kanunun 55. maddesi uyarınca şikâyet, hukuka aykırı işlem veya eylemin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren yapılır. 21. maddenin b ve c bentlerine göre yapılan ihalelerde süre beş gün, diğer hallerde on gündür. Başvuru ayrıca sözleşmenin imzalanmasından önce yapılmalıdır.
İlan veya dokümana ilişkin iddialarda başlangıç tarihi için özel kurallar vardır. Bu başvurular, kanuni süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç işgünü öncesine kadar yapılabilir. Takvimdeki son günü hesaplarken hem genel süre hem bu özel sınır kontrol edilmelidir.
Öğrenme tarihinin hangi belgeye dayandığı açık tutulmalıdır. EKAP bildirimleri, doküman indirme bilgileri ve ilgili kararların tarihleri farklı işlevler taşıyabilir. Sonuç bildiriminin geldiği günün bütün iddialar için ortak başlangıç olduğu kabul edilmemelidir.
İdarenin kararı ve Kuruma başvuru
İdare, şikâyet üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli karar alır. Kararın bildirilmesi ve başvurunun cevapsız kalması, sonraki aşamadaki süre hesabını etkiler. Bu nedenle yalnızca ilk başvuru tarihi değil, cevap ve bildirim kayıtları da izlenmelidir.
İdare süresinde karar almazsa karar verme süresinin bitimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusu yapılabilir. Süresinde alınan kararın uygun bulunmaması halinde ise kararın bildirimini izleyen on günlük başvuru süresi gündeme gelir. Somut tarihler üzerinden ayrı bir takvim hazırlanması yararlıdır.
Şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptali kararları bakımından 56. maddede farklı bir düzenleme vardır: doğrudan Kuruma başvuru ve beş günlük süre söz konusu olabilir. Bu kural bütün iptal kararlarına yayılmamalıdır. İptalin hangi aşamada ve hangi başvuru üzerine verildiği kontrol edilmelidir.
Dilekçe ve elektronik işlem düzeni
Başvuruda ihale bilgileri, itiraz edilen işlem, öğrenme tarihi ve hukuka aykırılık nedenleri anlaşılır biçimde gösterilmelidir. Her iddia, ilgili doküman veya işlemle bağlantı kurmalıdır. Birbirinden farklı iddiaların tek bir belirsiz anlatım içinde toplanması incelemeyi güçleştirebilir.
Temsil yetkisi, başvuru bedeli ve gerekli ekler güncel düzenlemelere göre kontrol edilmelidir. Bedellerin geçmiş yıllardaki tutarlardan hareketle hesaplanması doğru değildir. Bir başvurunun süresi içinde gönderilmesi, diğer şekil koşullarının da tamam olduğu anlamına gelmez.
Kamu İhale Kurumu'nun 2024/DK.D-72 sayılı kararı uyarınca, ilanı veya duyurusu 15 Nisan 2024 ve sonrasında yapılan ihalelerde avukatlar aracılığıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları EKAP üzerinden yürütülür. Başvuru tarihindeki güncel düzenleme, temsil yetkisi ve sistemdeki gönderim koşulları birlikte kontrol edilmelidir. Taslağın kaydedilmesi, başvurunun tamamlandığı anlamına gelmez.
Gönderim sonrasında başvuru kaydı ve eklerin sisteme yansıması kontrol edilmelidir. Son güne bırakılan işlemde teknik sorun yaşanması önemli sonuçlar doğurabilir. Teknik bir sorun çıkarsa ilgili kayıtlar korunmalı ve hukuki etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç
Kamu ihale başvurularında ehliyet, işlem türü, öğrenme tarihi ve başvuru mercii birlikte değerlendirilir. Beş ve on günlük süreler ile doküman başvurularındaki özel sınır aynı dosyada farklı biçimde gündeme gelebilir. Dilekçenin içeriği kadar EKAP işleminin gerçekten tamamlandığının doğrulanması da önemlidir.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme yapılması gerekir; kişiye özel hukuki görüş veya sonuç taahhüdü içermez.